Saturday, March 29, 2025
ਤਹਿਰਾਨ/ਦੁਬਈ: 08 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2026
ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਈਰਾਨ ਵਿਚਕਾਰ ਦੋ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਜੰਗਬੰਦੀ (Ceasefire) ਦਾ ਐਲਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਮਹਿਜ਼ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਵਿੱਚ ਹਾਲਾਤ ਫਿਰ ਤੋਂ ਬੇਕਾਬੂ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਈਰਾਨ ਦੇ ਲਾਵਾਨ ਟਾਪੂ (Lavan Island) ‘ਤੇ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਅਹਿਮ ਤੇਲ ਸੋਧਕ ਕਾਰਖਾਨੇ (Oil Refinery) ‘ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਹਵਾਈ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਈਰਾਨੀ ਤੇਲ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੇ ਨਿਊਜ਼ ਆਉਟਲੈਟ ‘ਸ਼ਾਨਾ’ ਅਨੁਸਾਰ ਇਹ ਹਮਲਾ ਸਥਾਨਕ ਸਮੇਂ ਮੁਤਾਬਕ ਸਵੇਰੇ 10:00 ਵਜੇ ਹੋਇਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਸ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਜਾਨੀ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਨਾਲ ਤੇਲ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ। ਈਰਾਨੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ “ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਘਿਨਾਉਣੀ ਹਰਕਤ” ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਈਰਾਨ ਨੇ ਇਸ ਹਮਲੇ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਤੁਰੰਤ ਜਵਾਬੀ ਕਾਰਵਾਈ (Retaliation) ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਖਾੜੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਯੂਏਈ (UAE) ਅਤੇ ਕੁਵੈਤ ‘ਤੇ ਕਈ ਮਿਜ਼ਾਈਲ ਅਤੇ ਡਰੋਨ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ। ਕੁਵੈਤ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਈਰਾਨੀ ਹਮਲਿਆਂ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਿਜਲੀ ਪਲਾਂਟਾਂ ਅਤੇ ਤੇਲ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, UAE ਨੇ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਿਫੈਂਸ ਸਿਸਟਮ ਨੇ ਕਈ ਈਰਾਨੀ ਮਿਜ਼ਾਈਲਾਂ ਨੂੰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ (Intercept), ਜਦਕਿ ਬਹਿਰੀਨ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਮਨਾਮਾ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹਮਲੇ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਹਨ।
ਅਮਰੀਕੀ ਉਪ-ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਜੇ.ਡੀ. ਵੈਂਸ (J.D. Vance) ਨੇ ਇਸ ਪੂਰੇ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਦਿੰਦਿਆਂ ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਨੂੰ ਇੱਕ “ਨਾਜ਼ੁਕ ਜੰਗਬੰਦੀ” (Fragile Ceasefire) ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਗੱਲਬਾਤ ਜਾਰੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੰਗਬੰਦੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਅਸਪਸ਼ਟ (Vague) ਹਨ। ਈਰਾਨ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਸਮਝੌਤੇ ਤਹਿਤ ਉਹ ਹੋਰਮੁਜ਼ ਜਲਡਮਰੂ (Strait of Hormuz) ਵਿੱਚੋਂ ਲੰਘਣ ਵਾਲੇ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ‘ਤੇ ਟੈਰਿਫ (Tariff) ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਲਾਗੂ ਕਰੇਗਾ, ਪਰ ਹੋਰ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨੇ ਅਜੇ ਇਸ ‘ਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਨਹੀਂ ਜਤਾਈ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲੇਬਨਾਨ ਫਰੰਟ ‘ਤੇ ਵੀ ਤਣਾਅ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੇ ਸਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਿਜ਼ਬੁੱਲਾ (Hezbollah) ਵਿਰੁੱਧ ਆਪਣੀ ਮਿਲਟਰੀ ਮੁਹਿੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇਗਾ।
